Utrecht {Van Dorsten / Dorssen}

Inleiding

In Utrecht zijn altijd veel meldingen geweest van zowel Van Dorssen alsook Dorsten (en dat liep ook nogal eens door elkaar). De eerste meldingen betroffen de oud Utrechtse familie (zoals ze rond 1430 al genoemd werden) Van Dorssen (Dorsghen, Dorsken, Dorschen) die rond 1300 al voorkwamen met verschillende leden in de bisschoppelijke administratie (Registrum Guidonis) en eind 13e eeuw al bezit verkregen in de Borg van Amstel (Nigtevegt, Loosdrecht, Vreeland), een gebied dat beheerd werd door de bisschop van Utrecht. In de eeuwen daarna waren er diverse meldingen van bijvoorbeeld een burgemeester Van Dorschen in Utrecht (begin 15e eeuw) met een zoon die schrijver was, meldingen in Nigtevegt in de 15e eeuw en van een priester, kanunnik en filosoof begin 16e eeuw in de stad. Zie verder ook de stamboom van Jutphaas. Vraag is waar die naam vandaan kwam (zie ook Achtergrond – Herkomst Naam). Volgens de stamboom van Jutphaas kwam het van een plaats Dorssen in de buurt van Vreeland, maar de kans is groot dat het toen ook al afgeleid was van de plaats Dorsten. Het bisdom Utrecht viel tot 1559 onder het aartsbisdom van Keulen en daarin had Dorsten al vroeg een belangrijke rol. Dat bestond al ver voor het jaar 1000 en kreeg rond 1250 stadsrechten. Reeds vanaf het begin waren er diverse geestelijken binnen het bisdom (van Keulen maar ook al Utrecht, viel in die tijd allemaal onder het Heilige Roomse Rijk). Deze naam werd op diverse plaatsen waargenomen tussen 1200 en 1500 in Nedersaksen, Noordrijn Westfalen en Nederland bij handelaren (met name Hanzesteden) en geestelijken. Dit was een gegoede familie en de vraag is dan ook of er wellicht een connectie was met de welvarende families die in diezelfde periode opdoken in Zutphen, Arnhem, Neuenhaus en Kampen.

Vanaf 1550 (toen de DTB-archieven geleidelijk begonnen) betrof ruim driekwart van de registraties in Utrecht van naam varianties van Dorsten de naam Van Dorsten. Hierbij waren regelmatig poorters (nieuwe burgers) die vanuit de plaats Dorsten kwamen (zoals in vele andere grote steden in de Nederlanden) en deze naam dan nog één of twee generaties hanteerden. Midden 18e eeuw kwam er ook een behoorlijke tak vanuit de Neuenhaus stamboom via Arnhem in Utrecht. Het kwart van alle meldingen dat wel Van Dorssen hanteerde waren of naams varianten (van Van Dorsten, maar dat gebeurde natuurlijk ook omgekeerd), gelinkt aan de stamboom in Vreeland (zie aldaar) of een behoorlijk deel van de enige andere grotere tak hier die ook bij de stamvader analyse wordt beschreven (stamvader Rokus Jeurriaenssz). Het valt ook op dat als een Van Dorssen naar een andere plaats migreerde het daar ook soms weer Van Dorsten werd en omgekeerd. Dit heeft natuurlijk alles te maken met de fonetische vastlegging in die tijd. De andere Van Dorssen stamboom in Amersfoort is echter ook herleid tot afkomst Van Dorsten.

Actuele Status

Er zijn geen actuele nazaten meer bekend van de takken die er in Utrecht waren (en niet gerelateerd aan één van de andere stambomen). Voor de grote tak van Rochus Jeuriaensz die hieronder beschreven wordt, zouden er echter best nog nazaten (met die naam) kunnen leven. Bij de twee takken die nog bestonden na 1811 gebruikte één Van Dorsten en de ander Van Dorssen.

Stamvader Analyse

Deze stamvader analyse wordt uitgewerkt in twee delen:

  1. De oud Utrechtse familie Van Dorssen
  2. De grote tak die begint met het huwelijk van Rochus Jeuriaensz in 1627

Voor wat betreft de oud Utrechtse familie Van Dorssen/Dorschen/Dorsken/Dorsghen zijn er diverse waarnemingen in de 13e t/m 15e eeuw en is waarschijnlijk ook de stamboom in Vreeland hiervan afgeleid (zie Jutphaas), maar de onderlinge familierelaties zijn moeilijk te bepalen. Wel zijn er de volgende aanknopingspunten en constateringen:

  • Van 1285 tot 1317 de eerste meldingen in Utrecht en omgeving met Nicolaas, Hugo, Henric en Vrederic.
  • Tussen 1400 en 1450 de meldingen over burgemeester Tideman en zoon schrijver Willem (1426-1438).
  • Rond 1465 meldingen over Herman van Dorschen wiens 3 dochters dan volwassen zijn (dus hij ongeveer 50).
  • Midden 15e eeuw de volwassen broers Gijsbert en Hugo (zelfde als Hubert?) van vader Jan, allen in Nigtevegt.
  • Rond 1490 is vader Hubert net overleden en zoon Claes in het buitenland, betreffende land in Nigtevegt.
  • Van 1507 tot 1525 zijn de broers Jacob en Willem (getrouwd) lid van het schuttersgilde in Utrecht.
  • In 1523-1525 is er een priester Hubert in Linschoten.
  • In 1535 zijn Arnold en Ernst in Utrecht beide net overleden.
  • In 1558 is er een leenheer Jan van Kronenburg (bij Loenen).
  • Tieleman van Dorsten (stamvader Vreeland) wordt eind 16e eeuw geboren.
  • Zie ook de analyse betreffende de Vreeland stamboom bij Jutphaas.
  • Zie ook de herkomst van de naam Van Dorsten bij het Achtergrond menu.

De grote tak in Utrecht begint met Rokus (Rocus, Rochus) Jeurriaenssz die op 29 april 1627 is getrouwd in Utrecht met Annechjen Jans (samen 4 kinderen) en op 9 november 1634 met Annichjen Hendriks (nog 5 kinderen). Bij het eerste huwelijk is hij soldaat onder Capteyn Boshuijsen en in 1643 wordt hij nog genoemd in een schuldverklaring. Het huwelijk is overigens gevonden op basis van patroniemen, maar moet het wel zijn.

Verder zijn er de volgende aanknopingspunten en constateringen:

  • Er zijn niet zoveel opties voor de vadersnaam. Op 21 april 1627 trouwt een Jurien Aerntsoon van Dorsten met Jannichien Bartholomees Jacobsn van Rhenensdochter. Als dit de vader is kan dat natuurlijk alleen maar het hertrouwen zijn (bijna tegelijk met Rokus). Ze komen beide van Utrecht, maar het huwelijk wordt ook vermeld in de schepenhuwelijken van Leiden (reden onbekend). In beide plaatsen gezocht naar kinderen, maar niets gevonden. Hij hertrouwt nogmaals op 2 mei 1635 met Brechtgen Cornelis.
  • Op 6 november 1625 trouwt Annichen Jorriaens van Dorsen met Lucas Harmsen. Dit moet haast een zus zijn.
  • In de schuldverklaring van 1643 wordt ook gesproken over zwager Jan Jacobs Ladoes. Deze is op 26 december 1629 getrouwd met Sybilla Jans (afkomstig uit Arnhem). De vraag is dan of Sybilla een zus is van Rokus of Annechjen Jans een zus van Jan Jacobs Ladoes. Niets van terug kunnen vinden.
  • Rokus heeft uit zijn eerste huwelijk 4 kinderen, waarvan zo te zien alleen Daniel (1631) voor nazaten heeft gezorgd. Met de tweede vrouw heeft hij 5 kinderen, waarvan aan 3 dochters later regelmatig wordt gerefereerd en een zoon, Hendrik (1645), ook voor een gezin heeft gezorgd.
  • De eerste zoon heet Jan, maar dat zou goed naar de moeder kunnen zijn. De tweede zoon heet Daniel. De kans is dan redelijk dat de vader van Rokus Daniel heet (en Jeuriaen dus al van een eerdere generatie is).
  • Er worden zo rond 1600 diverse Van Dorstens genoemd, maar geen daarvan lijken vader of broer te zijn:
    • Jan Dirck Reynierszoon van Dorsten trouwt in 1603.
    • Dirck Janszn van Dorsten trouwt in 1593, 1606 en 1608 (komt echt uit het Sticht van Ceulen).
    • Gonda Hans van Dorstumsdochter trouwt in 1599.
    • Jan Hermans van Dorsten trouwt in 1610 (afkomstig uit de Botterstraat).
    • Jan Hillebrant van Dorsten trouwt in 1619 (afkomstig uit de Botterstraat).
    • Wynant Jacobszoon (vader Jacob Jans) van Dorsten trouwt in 1615 met tot 1665 diverse referenties.
    • De bekende kanunnik Johan van Dorsten van St Mariën is geboren eind 16e
    • Henrick Henricksoon van Dorsten (Dosten, Dorstum) trouwt voor het eerst in 1606 en hertrouwt 2 maal.
  • Zie voor de verdere mogelijke connecties de Verdere Analyse.
Verdere Analyse
  • Begin 16e eeuw was er een Willem van Dorschen (met broer Jacob) in Utrecht, lid van het Schuttersgilde en diverse referenties en een Willem van Dorsten bij Achterveld/Amersfoort, met diverse publieke belangrijke functies in Amersfoort, diverse referenties en ook nog gerefereerd in Utrecht. Verwachting was eerst dat het dezelfde betrof, maar die van Utrecht wordt structureel Van Dorschen genoemd en die van Amersfoort Van Dorsten. Er is op basis van de referenties geen relatie te leggen en die van Amersfoort is afkomstig uit het Van Dorsten geslacht in Zutphen en gelieerd aan het Emelair / Achtevelt geslacht bij Amersfoort.
  • In de periode 1590 tot 1625 zijn er diverse huwelijken gesloten (achternaam voornamelijk Van Dorsten, weinig naamsvarianten), zie ook de namen bij Stamvader Analyse en ook nog een aantal vrouwen die huwen. Onderlinge connecties en met andere kleine takken zijn echter niet te vinden, ook niet op basis van patroniemen.
  • In de periode 1635 tot 1682 zijn er heel veel referenties aan de Sijdelaeckenkopers vader Jan Dircks en zoon Dirck Jan Dircks (gehuwd met Helena Rubbens) van Dorsten. Een welvarende familie en hij was ook regelmatig in het buitenland. Er is nog geen connectie gevonden met de sijdelaeckenkopers Van Dorsten in Dordrecht en ook niet met de Jan Dircks en Dirck Jans rond 1600 in Utrecht (wellicht is de Jan Dircks die in 1613 burger wordt van Utrecht de vader). Wel is er een relatie met Leiden (referenties). Merkwaardig is dat er in 1653 een referentie is met zes kinderen (zonen Johannes en Henrick) en in 1658 vier kinderen (geboren in de periode 1630-1650), waarvan de geboortes echter niet zijn terug te vinden.
  • De bij Stamvader Analyse al genoemde Wynant (ebbenwercker in de Wittevrouwenstraat) met zus en ouders heeft diverse referenties, maar er is geen relatie met anderen te ontdekken.
  • Er was ook een bekende kanunnik Johan van Dorsten van St Marien met veel referenties en ook een aantal genoemde familieleden. Hij is waarschijnlijk geboren eind 16e eeuw en overleden in 1640. Zus Sara trouwt naar Vlissingen. Er is een nicht of tante Tanneke (ook Anna of Constantia) die rond 1585 geboren is in Nieuwkoop. Verdere relaties zijn niet te bepalen.
  • Johan Jansen (Hans) krijgt in 1643 en 1645 twee zonen (Tijmen en Abraham) die verder gaan in Amsterdam (Abraham trouwt daar met Tijmen als getuige). Abraham krijgt daar diverse kinderen waaronder vier zonen die trouwen. Maar het lijkt erop dat hun kinderen het geslacht niet voort hebben kunnen zetten. De herkomst van vader Hans is nog niet te bepalen. De vraag is hoe toevallig het is dat ongeveer tegelijkertijd er in Vreeland ook broers Tieleman en Abraham is. Zou toch goed familie kunnen zijn.
  • Er zijn in de 17e eeuw verschillende Van Dorstens met het patroniem Henricksen. Het is de vraag of het hier de vader betreft of wellicht een voorvader en dus meer familienaam. De onderlinge relaties zijn nog niet bepaald en er zijn ook geen verder vervolg nazaten (indien nu niet aangegeven):
    • Hendrick Henricksen van Dorsten trouwt in 1606 Gerrichgen Joost Jacobssoondochter, in 1626 met Aeltken Lamberts en krijgt met Berber Hermens in 1629 en 1633 kinderen, geen vervolg gevonden.
    • Een dochter met de naam Van Dorsten is op basis van patroniemen herleid tot Gerrit Hendricksen die in 1623 trouwde met Aeltgen Jansz, geen vervolg gevonden.
    • Trijntgen Henrick van Dorstendochter trouwt in 1624 met Clemens Franck Janszoonzoon.
    • Joost Henricksen van Dorsten trouwt in 1629 met Antonette Stevens Moerbeij en krijgt van 1628 tot 1640 zeven kinderen met daarbij drie zonen Henrick, Johannes en Mattheus.
    • Jan Hendrickszen van Dorsten trouwt in 1632 met Cunera Jans en hertrouwt in 1655 met Lijsbeth Theunis. Hij zorgt voor een kleine tak, maar alleen degenen die voor nazaten zorgt, wordt genoemd:
      • Zoon Hendrick Henricksz (1638, patroniem!) trouwt in 1668 met Jacquemijntje Thomas van Nimwegen
      • Zoon Thomas (1672) trouwt in 1698 met Emmigje (Jansz) de Bruin (de Ruijter); zijn zoon Johannes (1686) trouwt in 1716 met Lijsbed de Lange (geen kinderen bekend)
      • Zoon Henrick (1702) trouwt in 1729 met Pieternel Vollevelde
      • Zoon Johannes (1732) trouwt in 1759 met Willemyntje van Maarschalkerweert, zoon Hendrik 1761.
    • Dirck Henricksoon van Dorsten trouwt in 1653 met Jannichgen Dircx van Seventer.
    • Hendrick van Dorsten trouwt in 1683 met Elisabeth van Cuylenburgh en krijgt een zoon Jan.
  • Johannes wordt rond 1640 geboren en trouwt in 1671 Aeltje Gijsberts (zijn nicht). In 1672 wordt zoon Gijsbert geboren en in 1678 zoon Johannes. Verder waarschijnlijk geen kinderen en hij overlijdt al rond 1679. Op basis van dat geboortejaar is bij de bekende namen de enige optie als vader Dirck Jan Dircks, zie hiervoor. Zoon Johannes is waarschijnlijk degene die trouwt met Pieternel van Leersum (zie Weet Je Dat)! Een zus van Pieternel is getrouwd met de Willem verderop, maar de relatie met Willem is dan niet duidelijk. Zoon Gijsbert trouwt met Cornelia van Watervliet en gaat wonen in Leiden. Ze krijgen één zoon die twee dochters krijgt.
  • In de stamboom van Rokus Jeurieaenssz zijn diverse opties die mogelijk nog voor nageslacht hebben gediend. Zoals een aantal huwelijken van zonen (oa Den Haag) en mannen die bij de VOC of het leger van Napoleon geregistreerd stonden. Daarbij gebruiken takken na 1811 Van Dorssen (Daniel 1754) en Van Dorsten (Johannes 1766).
  • Een Johannes van Dorsten trouwt in 1667 met Elsje Jans van Mulbach en heeft diverse kinderen. Gezien de kindernamen zal zijn vader waarschijnlijk ook Johannes (Jan) zijn of Henrick heten. Geen vervolg gevonden.
  • Hermen Jansz krijgt met Lijsebeth Ariensz begin 18e eeuw twee kinderen in Vianen, maar verder geen relatie of vervolg gevonden.
  • Matthijs heeft ook weer een interessante kleine tak. Hij is geboren zo rond 1680, getrouwd in 1705 maar met die vrouw krijgt hij geen kinderen. Hij trouwt opnieuw in 1744 (is dan een jaar of zestig) en krijgt dan nog 5 kinderen.
  • Jockef (bijnaam?) kreeg een zoon Willem die op basis van de geboortegegevens en locatie de enige optie is voor een Willem die als militair in Utrecht woonde en getrouwd is. Volgens de Jutphaas stamboom (Van Dorssen) hoort deze Willem daarin thuis, zie de analyse bij Vreeland, maar dat kan niet kloppen. Willem van Dorste trouwt met Stijntje Jacobs van Leersum (een zus van Pieternel van Leersum die met Johannes van Dorsten trouwt, zie ook Weet Je Dat). Dan moeten Johannes en Willem ook wel haast familie zijn (maar niet gevonden). Deze Willem leidde een nogal losbandig leven (de gerelateerde referentie noemt hem Van Dorssen), kon met Stijntje geen kinderen krijgen en maakte regelmatig Anthonia Dom van Schaijk zwanger (onegte kinderen, zie WeetJeDat). Uiteindelijk is hij in 1760 alsnog met haar getrouwd.
  • Er is een grote tak van de Neuenhaus stamboom met Albertus van Dorsten die in 1752 vanuit Arnhem in Utrecht trouwt. Deze tak vervolgt zich hier ongeveer een eeuw.
  • En dan nog wat losse meldingen (Dorssen/Dorsten), waarbij soms wel indicaties zijn, maar niet definitief te bepalen.
Archieven

Er zijn een aantal interessante feiten over de referenties in de archieven:

  • Rond 1300 diverse meldingen in de Borg van Amstel en de Registrum Guidonis (bisschop van Utrecht) over diverse personen met de achternaam Van Dorsken (Dorsghen, Dorssen).
  • Tussen 1400 en 1450 zijn er diverse referenties aan Tyman (oa burgemeester Utrecht) en zoon Willem (schrijver) van Dorschen.
  • Tussen 1461 en 1468 meldingen van een Herman van Dorschen wiens dochters het klooster in gingen.
  • Diverse meldingen met betrekking tot Nigtevegt in de hele 15e eeuw betreffende Van Dorssen.
  • Eind 15e eeuw meldingen over een Gijsbert (en dochter) van Dorschen en Hubert (en zoon Claes) van Dorschen die allemaal gerelateerd zijn aan de Buurkerk in Utrecht en met bezit in Nigtevegt. Interessant is ook dat Claes een tijd in het buitenland verblijft.
  • Begin 16e eeuw veel meldingen rondom een (welvarende) Willem van Dorsten in Amersfoort en omgeving (familierelaties en herkomst bekend) en een (welvarende) Willem van Dorschen in Utrecht en omgeving (met oa een broer Jacob, zus Cornelia, vrouw Jutje de Beer en twee dochters), waarbij eerst het vermoeden was dat dit dezelfde betrof, maar het lijken toch twee totaal verschillende te zijn (van de Van Dorsten familie uit Zutphen en de Van Dorssen familie uit Utrecht). Er zijn ook meldingen van de Willem van Amersfoort in de plaats Utrecht.
  • Begin 16e eeuw een aantal meldingen van geestelijken uit de Van Dorssen familie in de regio Utrecht: Hubert in Linschoten (1523 en 1525), Arnold (filosoof, schriftgeleerde, kanunnik Sint-Marie) overleden in 1535 en Ernst (kanunnik Sint-Marie, broer?, was reeds overleden) met grafschriften in Sint-Marie.
  • In 1558 een melding van leenheer Jan van Dorssen van Kronenburg (bij Loenen).
  • Rond 1600 diverse meldingen van verschillende Van Dorstens in Montfoort.
  • Nog een aantal losse meldingen tweede helft 17e eeuw in de archieven, niet zo belangrijk.
  • Gedurende de 17e eeuw veel referenties aan de sijdelaeckenkoper familie Dirck Jansz met vrouw Helena Rubbens, vader Jan Dircks en meerdere kinderen.
  • Diverse referenties van 1615 tot 1665 aan de ebbenwercker Wynant (Wynalt, Wyndel) Jacobszoon van Dorsten en familieleden.
  • Vele referenties aan de invloedrijke kanunnik Johan van Dorsten (St. Mariën) en familieleden (Tanneken, Sara) van 1629 tot 1667. Deze wordt ook genoemd in referenties in Leiden.
  • Vanaf 1671 zijn er ook vele referenties naar de diverse takken die zijn gevonden in Utrecht door middel van de DTB gegevens en met name veel aan de grote tak van Rokus in vooral de 18e
  • In de 18e eeuw referenties in Amsterdam aan de tak van Abraham die uit Utrecht kwam (met broer Tyman).
  • Een dertigtal losse DTB meldingen tussen 1600 en 1800 (dus {nog} niet te relateren aan één van de bekende stambomen), waarvan ongeveer een derde sterfdata en tweederde huwelijken. Het gaat meestal om Dorsten en bij de huwelijken lijken veel mensen ook echt uit de plaats Dorsten afkomstig. Daarnaast nog een aantal die vermoedelijk bij de bekende stambomen horen, maar niet goed thuis te brengen.
Weet Je Dat
  • Tyman/Tideman van Dorschen was burgemeester van Utrecht in de periode van 1402 tot 1426 met nog referenties tot 1447.
  • Zoon Willem van Dorschen was schrijver en werd in 1438 onthoofd door de Utrechtenaren waarbij zijn vader vogelvrij werd verklaard.
  • Arnold van Dorssen was een befaamd filosoof, taalgeleerde en kanunnik in Sint-Marie begin 16e
  • Willem van Dorssen (genoemd van 1507 tot 1525, en nog 1 in 1549?) was samen met broer Jacob lid van het schuttersgilde.
  • Halverwege de 17e eeuw was er een welvarende sijdelaeckenkoper (met name Dirck Jansz) Van Dorsten familie.
  • Halverwege de 17e eeuw was er een invloedrijke kanunnik van St. Mariën Johan van Dorsten.
  • Blijkens attestatie d.d. 17 oktober 1743 had Willem een jarenlange verhouding met Anthonia Dom (tijdens zijn huwelijk met Stijntje Jacobs van Leersum), wonende in de Gasthuissteeg buiten de Wittevrouwenpoort, tijdens dewelke verscheidene kinderen zijn geboren. Deze Anthonia Dom heeft (in ieder geval) acht onegte kinderen aangegeven en is uiteindelijk in 1760 getrouwd met Willem (RK / NH huwelijk).
  • De hiervoor genoemde Stijntje Jacobs van Leersum is heel interessant (met dank aan Hilbrand de Bruijn voor het uitzoekwerk)! Zij is dus getrouwd met Willem van Dorste (of Dorssen in een akte). Haar zus Pieternel (Petronella) Jacobs van Leersum is op 22 juni 1709 getrouwd met Johannes van Dorsten. Op diezelfde dag trouwt ook haar nicht Pieternel (Petronella) Pieters van Leersum met Johannes van Rossum. Laatstgenoemde hebben 7 kinderen gekregen, eerstgenoemde waarschijnlijk geen. Maar de kindernamen zijn weer gerelateerd aan Johannes van Dorsten! In de archieven leidde dit tot de nodige verwarring. Overigens is er ook nog een Anthonia van Dorssen die trouwt in Utrecht (1751) en zich vervolgens als moeder Van Rossum noemt. Wellicht zit hier toch nog meer achter.
Grafische Stamreeks
  • De volledige stamreeks (naamdragers) van hen die volwassen zijn geworden.
  • Dit is alleen van de (grotere) stam die begint met Rokus Jeurriaenssz.
  • Als er streepjes onder de onderste blokjes staan, betekent dat daar nog nazaten zijn gevonden.

Tekstueel Schema
  • Overzicht van de stamboom die ook hierboven getoond wordt.

What do you want to do ?

New mail

Van Dorsten