Overige

Inleiding

In het Noord Oostelijke deel van Nederland met de provincies Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel en Gelderland (samen met de oostelijke helft van Utrecht en graafschap Bentheim net over de grens) lijkt het er op dat de meeste gevonden gegevens toch wel met elkaar te maken hebben. Naast de hier aanwezige aparte stambomen (Neuenhaus, Zwartsluis, Steenwijk en Amersfoort) lijken ook veel andere gegevens hier aan gerelateerd.

In het Westen van Nederland met de provincies Noord- en Zuid Holland en de westelijke helft van Utrecht zijn natuurlijk diverse takken (klein en groot) vanuit de bekende stambomen geweest. Daarbuiten zijn in Noord Holland voornamelijk kleine takjes en losse gegevens gevonden. In Zuid Holland is veel meer en ook oudere informatie gevonden. Daar zijn meerdere takken van een behoorlijke omvang (met name omgeving Rotterdam). Daarnaast zijn er de nodige kleine takken, waarbij vooral die van Den Haag, Gouda en Gorkum nog wel eens interessant kunnen worden als daar de DTB gegevens digitaal leesbaar zijn gemaakt. Ook zijn hier veel meer meldingen in de archieven gevonden.

In het Zuiden van Nederland met de provincies Zeeland, Limburg en Noord Brabant zijn voor 1811 niet veel takjes vanuit de bekende stambomen waargenomen. Daarnaast zijn er in Zeeland tot 1700 heel weinig meldingen en in Limburg een beperkt aantal meldingen. In Noord Brabant zijn er wel veel meldingen. In het midden en westen betreft dat een beperkt aantal meldingen van vooral Van Dorsten. In het oosten betreft het heel veel meldingen, maar dan vooral Van Dorst (afkomstig uit het dorp bij Breda). Na 1700 komen er nog veel meer waarbij dit ook naar Zeeland uitbreidt. Toch is er in Breda ook nog een behoorlijke stam Van Dorsten die ook lokaal bekend was en is ook de Dordrecht stamboom ontstaan via Breda (en wellicht gerelateerd aan die andere stam). Al het materiaal na 1700 met de naam Van Dorst moet nog een keer uitgezocht worden.

Buiten Nederland zijn, logisch natuurlijk, vooral nog takken gevonden in Duitsland (vooral in de deelstaten Nedersaksen en Noordrijn Westfalen). Daarnaast nog wat losse meldingen in de rest van Europa en de Verenigde Staten. Wat nog wel interessant is zijn de meldingen in Nederlands Indië.

Actuele Status

Het lijkt erop dat er van al die kleine vroegere stammen niet veel actueel overgebleven kan zijn. Wellicht dat er aftakkingen zijn ontstaan naar het buitenland, maar niets concreet en weinig kans. De kans is natuurlijk wel behoorlijk dat het aftakkingen zijn van andere takken of stambomen. Voor wat betreft de Van Dorst stam(men) zijn er zeker nakomelingen, maar dan zullen eerst deze stambomen na 1700 uitgezocht moeten worden. Omdat op basis van Internet, Facebook en LinkedIn een uitgebreide analyse is gemaakt van alle huidige voorkomens wereldwijd en deze bijna allemaal gerelateerd zijn aan de bekende stambomen, is er weinig kans dat er (buiten Van Dorst) nog andere stambomen gevonden worden.

Analyse

Er zijn vele en diverse meldingen en referenties gevonden in alle mogelijke en verschillende archieven van mensen met de naam Van Dorsten (of naamsvarianten). En naast het gebruik als familienaam was het ook regelmatig de herkomstplaats van de personen omdat Dorsten (in het noorden van de deelstaat Nordrhein-Westfalen) tot in de 17e eeuw een belangrijke Hanzestad was al vanaf de 13e eeuw en ook sterk op de Nederlanden gericht was. Omdat vroeger de regio’s/provincies veel belangrijker waren en met veel meer zeggenschap, worden hierna per provincie / deelstaat de belangrijkste bevindingen beschreven.

  1. NL – Groningen

In deze provincie zijn weinig meldingen en referenties geweest. Wat het vermelden waard is, is dat de grote Nederlandse afsplitsing van de Neuenhaus stamboom naar Nederland via de stad Groningen naar Arnhem is verlopen.

  1. NL – Drenthe

Drente heeft heel weinig vermeldingen en al helemaal geen takken.

  1. NL – Friesland

Deze provincie heeft al wat meer takken en vermeldingen, met name in de periode rond 1700 en dan vooral militairen met hun gezinnen.

  1. NL – Overijssel

De provincie Overijssel is een regio met heel veel vermeldingen en referenties al vanaf heel vroeger. Naast de stambomen van Zwartsluis en Dalfsen/Steenwijk die hier ontstaan zijn (en vermoedelijk afgeleid van Neuenhaus), zijn hier ook nog veel andere (en oudere) vermeldingen. Ook daarbij is de kans redelijk dat het gerelateerd is aan Neuenhaus. Wat opvalt is dat vanuit vele stambomen in deze regio (Neuenhaus, Zwartsluis, Kampen, Raalte en Wanneperveen) in de 18e eeuw uitwaaieringen waren naar Amsterdam. Voor 1550 zijn er vooral meldingen vanuit de Hanzesteden (mede omdat die al meer administratie hadden) en een aantal losse meldingen her en der. Daarnaast zijn er al een paar kleine stammetjes in Wanneperveen en Raalte. Hierna volgt per locatie een korte beschrijving.

Zwolle (Hanzestad)

In Zwolle zijn er vanaf het begin van de 15e eeuw (tot ver in de 16e eeuw) al diverse vermeldingen in de archieven wat er op duidt dat er toen waarschijnlijk al een tak bestond, maar de onderlinge relaties zijn nu nog niet of moeilijk vast te stellen. Vanaf midden 16e eeuw kwamen er voornamelijk meldingen voor vanuit één van de stambomen (met name vanuit de tak van Raalte en Neuenhaus in het begin en later tot nu aan toe vooral vanuit Zwartsluis).

Kampen (Hanzestad)

Ook in Kampen zijn er van eind 15e eeuw tot in het begin van de 18e eeuw vele meldingen geweest. Het lijkt erop dat hier een rijke familie (zeker in het begin) heeft gewoond die in de 16e eeuw nog duidelijk relaties had met Münsterland en omgeving Dorsten. En hoewel er al heel veel archieven als transcriptie beschikbaar zijn, zijn de onderlinge relatie nog grotendeels onduidelijk. Uit de DTB gegevens van voor 1800 zal echter nog veel te halen zijn. Vanuit één van de takken is nog een bekende tak richting Amsterdam ontstaan. Ook is er een paar honderd jaar een stuk grond geweest met de naam ‘Van Dorsten Slag’, vermoedelijk eigendom geweest van de rijke familie in de 16e/17e eeuw. In de huidige tijd leven hier nog nazaten vanuit de stamboom van Zwartsluis.

Wanneperveen

In Wanneperveen heeft enige tijd een kleine tak bestaan in de 18e eeuw, die vermoedelijk gerelateerd was aan Zwartsluis en/of Steenwijk. Deze is later uitgewaaierd naar Amsterdam en daar opgehouden te bestaan tijdens de 18e eeuw. Later was hier nog een tak vanuit de Zwartsluis stamboom.

Raalte

Ook in Raalte is eind 17e eeuw een tak ontstaan, die wellicht ook gerelateerd was aan Zwartsluis en/of Steenwijk. Ook deze is direct uitgewaaierd naar Amsterdam en daar tijdens de 18e eeuw uitgestorven.

Overige

Naast het genoemde zijn er ook nog meerdere meldingen in Deventer (lang geleden, ook Hanzestad) en een aantal losse meldingen elders.

  1. NL – Gelderland

Ook de provincie Gelderland is een regio met heel veel vermeldingen en referenties al vanaf heel vroeger. Van de meeste hier gevonden takken zijn echter nog geen relaties met de bekende stambomen gevonden en ook geen actuele nakomelingen. Er zijn in diverse steden kleinere of grotere takken gevonden: Zutphen, Arnhem, Nijmegen, Doetinchem, Zaltbommel, Tuijl en Harderwijk. Daarnaast is de stamboom van Amersfoort ooit ontstaan in Doesburg en heeft de Nederlandse tak van de Neuenhaus Stamboom zich via Groningen in eerste instantie gevestigd in Arnhem.

Zutphen (Hanzestad)

In Zutphen was al heel vroeg (15e eeuw, in die tijd de belangrijkste plaats van Nederland) een interessante stamboom van een rijke familie Van Dorsten met leden op belangrijke posities en behoorlijk wat eigendommen. Er is een indicatie dat een rechter Derick van Whije (al genoemd in 1371) hier de stamvader van was. In 1402 werd een boerderij gekocht in Vorden die tot 1496 in bezit was (de vernieuwde boerderij staat er nog steeds). Een dochter uit deze familie trouwde met iemand uit de laag adellijke familie Emilaer in Achtevelt bij Amersfoort. Zoon Willem daarvan noemde zich weer Van Dorsten en heeft die tak nog 150 jaar bij Amersfoort voortgezet. Er zijn in de 15e eeuw vele referenties naar diverse familieleden en er werden behoorlijk wat huizen bezeten in Zutphen. De referenties bleven nog doorlopen tot halverwege de 16e eeuw. Hoe groot is de kans dat er in die tijd meerdere rijke families waren met de achternaam Van Dorsten (terwijl een achternaam niet standaard was, oa. Neuenhaus, Arnhem, Zutphen, Kampen). De kans is dus behoorlijk dat deze stam (mede) aan de basis heeft gestaan van die andere takken en ook de takken daarna in de regio.

Arnhem en Nijmegen (Hanzesteden)

Begin 15e eeuw is er al een gezin Van Dorsten in Arnhem; Henrick van Dorsten is transportondernemer en duikt op verschillende plaatsen in de regio op; hij heeft een broer Gerrit (blijkt in een testament van 1436) en vermoedelijk heet de vader ook Henrick. Er zijn indicaties dat deze familie gerelateerd is aan Zutphen en Nijmegen. Er zijn in de 15e en 16e eeuw behoorlijk wat vermeldingen in Arnhem en Nijmegen (en omgeving) die merendeels wel gerelateerd lijken te zijn. Alleen in Nijmegen zijn met name in de 16e eeuw ook de nodige referenties aan militairen. Aan het eind van de 15e en van de 16e eeuw is een Van Dorsten stadsrentmeester. In Arnhem schrijft zich medio 16e eeuw een Jan/Johan in die behoorlijk welvarend moet zijn en in de hele regio referenties heeft; kan dit de rijke koopman zijn die zich 10-20 jaar daarna in Kampen inschrijft? En in die eeuw is er ook nog een ander rijk gezin met zonen die oud worden en allemaal alleen maar dochters lijken te hebben die rijk trouwen. Vanaf 1725 zijn er vooral referenties naar de Nederlandse tak van de Neuenhaus stamboom.

Doetinchem

Hier was een kleine maar interessante tak die al eind 16e eeuw begon tot eind 17e eeuw. Hierin zitten ook militairen en namen die gerelateerd zijn aan andere garnizoenssteden. Eén van hen is in ieder geval in Den Bosch gelegerd geweest. Er zijn huwelijken met andere bekende families (Ten Ham, Tengbergen, Molt, Tinnegieters). Er duiken ook in de periode erna in de dorpen in de omgeving nog wat referenties op.

Overige (Zaltbommel, Tuijl & Harderwijk)

Op verschillende andere locaties zijn op diverse momenten in de tijd kleine takken in onder andere Tuijl, Harderwijk en Zaltbommel. En dan nog heel veel losse vermeldingen overal al vanaf vroeg in de tijd (onder andere al heel vroeger geestelijken op diverse plaatsen, ook omdat Dorsten een belangrijke positie binnen het bisdom Keulen had).

  1. NL – Utrecht

Deze provincie wordt grotendeels beschreven bij andere stambomen: Amersfoort, Utrecht (Stad), Jutphaas en de Nederlandse tak van Neuenhaus. Verder zijn er nog wel diverse losse meldingen, zowel uit de kerkregisters als andere archieven. Ook zijn er in deze provincie al hele oude meldingen in Nigtevegt en de bisschoppelijke administratie van rond 1300.

  1. NL – Noord Holland

In deze provincie zijn diverse kleine takken vooral in de 17e eeuw die bijna allemaal na 1 of 2 generaties ophouden te bestaan (geen naamhouder of wellicht het gebruik van een andere naam). Veruit het meeste is in Amsterdam, maar er zijn ook nog wat meldingen daarbuiten.

Amsterdam

In de grootste stad (sinds de 16e eeuw) en hoofdstad van Nederland zijn uiteraard vele vermeldingen. Tot medio 17e eeuw waren dit veel poorters en mensen die waarschijnlijk ook echt van de plaats Dorsten kwamen. Daarnaast vele losse niet te relateren meldingen en takken van de meeste andere bekende stambomen. Een paar kleine takken zijn nog wel interessant en bekend.

Begin 17e eeuw was er een bekende dichter / schrijver Joost Krijnen die door onderzoekers nog wel eens gekoppeld werd aan de Dordrecht stamboom. Nadere analyse leert echter dat deze afkomstig is van Poorter Joost die in 1549 van Dorsten naar Amsterdam komt. Een zoon Krijn was boekhandelaar, deze had zoon Joost (de dichter) en zoon Balthazar (boekhandelaar). Beide worden in de nodige referenties (ook Rotterdam en Dordrecht) genoemd. Maar alle takken van poorter Joost houden op (de naam) in de 17e eeuw.

Een andere interessante tak is van Rutger Jans (meestal Van Dorssen), die in 1602 in Amsterdam trouwt, daarvoor al in 1585 in Leiden was getrouwd en wellicht ook dezelfde als degene die in 1584 in Rotterdam trouwt. Er zijn in die periode ook twee poorters met die naam (Leiden 1584, brouwer uit Zwolle; Amsterdam 1568). Hij is waarschijnlijk de hoefsmid in het leger die in 1611 in Brabant wordt genoemd. Zoon David was wijnverlaeter (begin 17e eeuw) en getrouwd met Rachel Willems van Kittesteijn. Twee van zijn kinderen worden ruim 10 jaar na hun geboorte genoemd in de erfenis van bevelhebber Gale in Voor Indië, dus wellicht zijn daar nazaten ontstaan.

Overige

In Haarlem was een Pieter van Dorsen en Leendert Janssen van Dorsen beide rond 1700 met de nodige geboortes en gebeurtenissen interessant, lijken gerelateerd aan de Vreeland stamboom. Tevens een Frans van Dorsten, lijkt de voorvader van Frans in Oijen. Daarnaast zijn er nog de nodige losse meldingen in Enkhuizen en Alkmaar.

  1. NL – Zuid Holland

De provincie Zuid Holland kent diverse nog voort bestaande en uitgestorven stambomen en daarnaast ook nog diverse kleine takken en veel losse vermeldingen reeds vanaf eind 14e eeuw! De belangrijkste stammen en takken zijn gevonden in Rotterdam en Leiden, maar daarnaast is ook daarbuiten nog het nodige gevonden en is er de bekende stamboom van Dordrecht geweest.

Rotterdam

In Rotterdam zijn er twee stammen geweest. De ene stam begon met schoolmeester Jan die ontslagen wordt in Hoogvliet en in 1612 in Brielle terecht komt. Hij was tevens kapitein van een vendel schutters, overleed in 1647 en zijn graf is er nog steeds te bewonderen. Hij komt voor in diverse referenties en was behoorlijk vermogend. Zijn geslacht zette zich voort in Rotterdam met een rijk handelaren geslacht (zoon Maximiliaen, kleinzoon Daem) tot eind 18e eeuw. De andere stam begint met schepen Teunis Teunis in Capelle aan de IJssel die daar in 1675 trouwt als jongeman van Nieuwerkerk aan de IJssel. Ook hij is behoorlijk vermogend en hertrouwt in 1697 in Rotterdam. Deze stam zet zich hier voort tot begin 19e eeuw. En dan zijn er natuurlijk diverse losse meldingen en takken van bekende stambomen.

Leiden

Hier is rond 1750 een grote tak begonnen vanuit de Bramsche stamboom maar ook daarvoor waren al vele meldingen (oa poorters die van de stad Dorsten kwamen) en een kleine stamboom die bestond van begin 17e eeuw tot eind 18e eeuw.

Overige

Ook in de rest van de provincie zijn diverse meldingen geweest en kleine takken in Den Haag, Gouda en Gorinchem. Met name in die laatste steden is nog veel te winnen als er transcripties komen van de kerkenboeken. Voor de andere belangrijke steden in deze provincie (Rotterdam, Delft, Leiden en Dordrecht) zijn die er wel al.

  1. NL – Zeeland

In Zeeland zijn er niet zoveel meldingen. Er is een klein takje in Breskens, een redelijke tak in Middelburg die vanuit Zaltbommel komt en nog een aantal meldingen, voornamelijk in Middelburg en een paar losse daarbuiten. In de laatste honderden jaren zijn er wel behoorlijk wat Van Dorst meldingen, maar die behoren ook echt bij die stambomen.

  1. NL – Limburg

In de 17e eeuw zijn hier verschillende takjes Van Dorsten gevonden, maar de relaties met andere stambomen kan (nog) niet gemaakt worden.

  1. NL – Noord Brabant

In de provincie Noord Brabant zijn zeer veel vermeldingen, waarbij veruit de meesten in Breda en verder rondom het dorp Dorst (Oosterhout, Tilburg), maar dit betreft dan meestal Van Dorst. Toch was er ook in Breda nog een stamboom Van Dorsten en is tevens de stamboom van Dordrecht via Breda ontstaan. Daarbuiten zijn behoorlijk veel losse meldingen en kleine takken, maar dat betreft dan vaak wel Van Dorsten. De eerste meldingen over Van Dorst zijn reeds van eind 14e eeuw en van Van Dorsten begin 15e eeuw!

Breda (tevens Teteringen en Princenhage)

In Breda en omgeving zijn vele meldingen en diverse kleine takken (bijna allemaal Van Dorst). Er zijn twee stambomen te onderkennen en de andere takken zijn vermoedelijk wel gerelateerd. De ene stam begint begin 17e eeuw met Vincentius (Bernaert?) Lucassen en heet als enige tak/boom ook Van Dorsten naast degene die naar Dordrecht is gegaan. Deze is later (qua naam) uitgestorven. De grootste en interessantste tak betreffende Van Dorst is die van Joannis en Cornelis Adriani (beide ook wel Muijsers genoemd) die rond 1590 in Princenhage geboren werden met een behoorlijke nazatenboom (nog verder uit te zoeken na 1700). Waarschijnlijk zet deze stamboom zich wel door tot in onze tijd. De meeste andere losse takken in de regio zijn hier vermoedelijk wel aan gerelateerd.

Overige ‘Van Dorst’

In de regio zijn er nog diverse takken te vinden in onder andere Zevenbergen, Zundert, Nispen-Essen, Oosterhout en Tilburg. Ook hiervan zullen wellicht nog stammen voortleven. De onderlinge relaties in die tijd zijn tot nu toe nog niet of moeilijk te maken.

Overige ‘Van Dorsten’

Daarnaast zijn er in de regio (en dan met name buiten het westen van Noord Brabant) diverse takken Van Dorsten gevonden. Zo is er een losse redelijke tak in de 17e eeuw in de buurt van Veldhoven interessant, maar de herkomst niet te bepalen. Diverse losse vermeldingen bij Den Bosch in de 16e en 17e eeuw lijken grotendeels gerelateerd aan militairen, soms kunnen ze gerelateerd worden (niet zeker) aan vermeldingen in andere garnizoenssteden. Een interessante tak is ook nog die in Oijen. Een Frans Frans uit Haarlem trouwt hier en zijn kinderen gaan weer naar Rotterdam.

  1. D – Nordrhein-Westfalen

In deze deelstaat waar ook de plaats Dorsten ligt zijn er vanaf al heel vroeger vele meldingen. Vaak ging het om mensen die hier vandaan kwamen (en niet direct de naam) en ook had Dorsten goede connecties met het bisdom Keulen en kwamen hier regelmatig geestelijken vandaan. Ook in de oude administratie van het Heilige Roomse Rijk zijn al vele meldingen. Wat later in de tijd zijn er wat interessante meldingen in Soest, Dortmund, Münster, maar ook vele andere plaatsen. Ten westen van de plaats zijn in de 17e eeuw diverse meldingen in de omgeving van Emmerich en in Rees ontstaat een kleine tak die deels verder ging in Amsterdam.

Ten zuiden van de plaats Dorsten zijn zeer veel meldingen vaak in kleine takken in oa Dinslaken, Dortmund, Moers, Rheinsberg, Düsseldorf, Keulen en Elberfield. De kans is groot dat veel daarvan, en zeker die van Dinslaken en Dortmund, gerelateerd zijn aan de twee kleine nog bestaande stambomen in deze regio.

  1. D – Nedersaksen

In Nedersaksen zijn vele meldingen maar de meeste hebben toch te maken met de bekende stambomen. Er zijn een paar interessante meldingen in Osnabrück begin 14e eeuw en in Göttingen in de 16e eeuw. En dan nog een aantal losse meldingen her en der.

  1. D – Overige

Buiten de twee genoemde Duitse deelstaten zijn er ook nog wel wat (vroege) meldingen in bijvoorbeeld Rostock, Heidelberg en Mannheim. Zo heette de eerste magistraat van de oudste universiteit in Duitsland (Heidelberg) Hendrick van Dorsten (eind 14e eeuw). De nog oudere meldingen in Rostock zijn vermoedelijk gerelateerd aan een Hof Dorsten in Wismar in de 13e eeuw.

  1. Overige

Buiten Nederland en Duitsland zijn er voor 1800 niet zoveel meldingen. Er zijn een aantal meldingen in België, maar dat was in die tijd onderdeel van De Nederlanden. Er zijn wat losse meldingen in Frankrijk (m.n. leger Napoleon), Verenigde Staten (18e eeuw, vroege emigranten), in het Heilige Roomse Rijk (15e eeuw, vooral geestelijken) en in Riga (eind 14e eeuw, vermoedelijk voorouders van de stamboom van Neuenhaus). Wat nog wel interessant is zijn de meldingen in Nederlands Indie vanaf begin 17e eeuw. Helaas is hier weinig van de archieven terug te vinden in de 17e en 18e eeuw maar zijn hier vele naamgenoten heen geweest en is er ook een stamboom ontstaan.

Weet Je Dat
  • Deze zijn voor Overige allemaal te vinden bij de algemene WeetJeDat pagina onder Archieven.
Van Dorsten